Forex işlemine nasıl başlanır
Forex’i bir piyango bileti değil, geliştirilebilir bir beceri olarak ele alan; abartısız ve pratik bir rehber.
Hızlı başlangıç (sabırsızsanız — anlıyorum):
- Önce tek bir platform + tek bir broker seçin ve demo hesap açın.
- 1–2 parite seçin (başlangıç için majörler en kolayıdır) ve tek bir zaman dilimine odaklanın (1H / 4H yeni başlayanlar için uygundur).
- Katı bir kural koyun: her işlemde %1 risk, daima stop-loss ile. İstisna yok.
- Stratejinizi “yükseltmeden” önce 30 gün boyunca her işlemi günlüğe yazın.
İlk gerçek başarınız büyük bir kâr değil; tekrar edebileceğiniz bir süreç kurmaktır.
Buradan başlayın: gerçeklerle yüzleşme
Forex işlemine başlamak istiyorsunuz, öyle mi? Hoş geldiniz. Bir kahve alın; önce sis perdesini aralayalım.
Sosyal medyadan geldiyseniz muhtemelen “kahvaltıdan önce 10.000 dolar kazandım” videolarını görmüşsünüzdür.
Evet, büyük günler olur. Ama sorun şu: büyük günler bir plan değildir.
Sizin kurmanız gereken şey; yorgunken, meşgulken ya da internetinize sinir olmuşken bile uygulayabileceğiniz, tekrarlanabilir bir süreçtir.
Forex’i araba kullanmayı öğrenmek gibi düşünün. Başta her şey aynalar, pedallar ve “bir dakika, sinyal hangisiydi?” gibidir.
Sonra daha sakin hale gelir — ama yalnızca baştan doğru alışkanlıkları kurarsanız.
İşin özü şu: piyasa size heyecanlı olduğunuz için ödeme yapmaz. Tutarlı olduğunuz için ödeme yapar.
Tutarlılık; temeller + risk yönetimi + sıkıcı derecede tekrarlanabilir bir rutinden gelir.
Ana görev
Hayatta kalmak
Önce sermayeyi koru. Kâr bunun yan ürünüdür.
Geliştirdiğin beceri
Karar verme
Hislerle değil kurallarla. Sonuçtan çok süreç.
En büyük düşman
Duygu
Korku, açgözlülük ve “intikam işlemi”.
Temeller: aslında ne yapıyoruz?
Pariteler, majörler ve yeni başlayanlar için asıl hedefe hızlı bir bakış.
Forex’in (döviz piyasası) özünde göreli değer vardır. Siz her zaman bir parite işlem görürsünüz:
bir para biriminin diğerine karşı değeri.
Örneğin EUR/USD alırsanız, “euro’nun ABD dolarına karşı güçleneceğini düşünüyorum” demiş olursunuz.
Alımdan sonra EUR/USD yükselirse kâr edersiniz. Düşerse zarar edersiniz. Fikir basit, uygulama karmaşıktır.
Yeni başlayanlar için her şeyi yerine oturtan iki temel parça vardır:
- Baz ve kotasyon: EUR/USD’de EUR bazdır (aldığınız/sattığınız şey), USD ise kotasyondur (fiyatın ifade edildiği para birimi).
- Long ve short: “long” pariteyi almak, “short” pariteyi satmak demektir. İkisini de yapabilirsiniz.
Evet, fiyatlar bir nedenle hareket eder: faizler, enflasyon, büyüme beklentileri ve “risk iştahı” (bir de ansızın düşen manşet bombaları).
Pariteler ve seanslar (mini kopya kağıdı):
- Majörler (en likit): EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY, USD/CHF, AUD/USD, USD/CAD, NZD/USD.
- Minörler: USD içermeyen majör para birimi çiftleri (örn. EUR/GBP). Uygun olabilirler; sadece spreadleri izleyin.
- Egzotikler: gelişmekte olan ülke para birimlerini içerir. Spread daha yüksektir, sıçramalar daha büyüktür — öğrenme aşamasında çok ideal değildir.
- Ne zaman hareket eder?: Forex 24/5 açıktır; ancak oynaklık özellikle Londra ve New York seanslarında ve önemli veri açıklamalarında yoğunlaşır.
Özet: aktif saatlerde majörlerle başlayın. Daha temiz fiyatlama görür, fiyatın ritmini öğrenmeniz kolaylaşır.
Kısa sözlük
- Pip: standart fiyat hareket birimi (tam değeri pariteye ve kotasyona göre değişir).
- Spread: alış (ask) ile satış (bid) fiyatı arasındaki fark. Brokerların ücret alma yollarından biridir.
- Kaldıraç: ödünç satın alma gücü. Hem faydalı hem tehlikelidir — mutfaktaki elektrikli testere gibi.
- Zarar durdur: haksız çıktığınızda zararı sınırlayan önceden belirlenmiş çıkış emri.
- Lot büyüklüğü: işlem büyüklüğünüzdür. Pip başına ne kadar kazanıp kaybedeceğinizi belirler.
Çoğu yeni başlayan kişinin kaçırdığı “sır” şudur: işlem yapmak her kıpırtıyı tahmin etmek değildir.
Kayıpları küçük tuttuğunuz ve olasılığın zaman içinde işini yapmasına izin verdiğiniz bir karar serisini yönetmektir.
Sağlıklı bir zihinsel çerçeve: göreviniz haklı çıkmak değildir. Göreviniz disiplinli olmaktır.
Yatırımcılar sık sık yanılabilir ve yine de para kazanabilir; çünkü kayıplar kontrollüdür ve kazanan işlemler erken kesilmez.
Broker sizin geçidinizdir. Bu da iki şey demektir: (1) önemlidirler, (2) seçerken titiz olmalısınız.
Piyasada sağlam brokerlar da vardır; müşterilerin önlenebilir hatalar yapmasına dayanan brokerlar da.
Broker kontrol listesi (bunu zihnine yaz)
- Düzenleme/lisans: saygın otoritelerce denetlenen brokerları tercih edin (ve lisansı mutlaka düzenleyicinin sitesinden doğrulayın).
- Net maliyetler: işlem yapacağınız pariteler için spread, komisyon ve gecelik swap/finansman ücretlerini bilin.
- İşlem kalitesi: slippage olur; ama sürekli “nedense” sizin aleyhinize olmamalı.
- Hesap türleri: standart hesap ile “ham spread + komisyon” hesaplar toplam maliyeti ciddi biçimde değiştirebilir.
- Kaldıraç: daha yüksek kaldıraç “daha iyi” değildir. Sadece daha fazla ip verir.
- Yatırma/çekme + destek: çekimler yavaşsa ya da destek sorulardan kaçıyorsa bunu kırmızı bayrak sayın.
Platform tarafında çoğu bireysel yatırımcı MetaTrader 5 (MT5) ile başlar. Gösterişli değildir ama güvenilirdir,
geniş destek görür ve devasa bir gösterge, script ve otomasyon ekosistemine sahiptir.
Yeni başlayan dostu ipucu: başlangıçta tek broker, tek platform ve bir ya da iki parite seçin.
İşin başında çok fazla hareketli parça olursa kendi davranış kalıplarınızı fark etmeniz zorlaşır.
Adım 2: içeriden sır – gereğinden fazla ödemeyin
İşlem yapmanın sürtünmesi vardır. Her giriş ve çıkışta bir şey ödersiniz — genellikle spread veya komisyon şeklinde.
Aktifseniz bu maliyetler sessizce en büyük “giderlerinizden” birine dönüşebilir.
“Maliyet” şunları içerebilir:
- Spread (alış/satış farkı)
- Komisyon (özellikle ham spread hesaplarında)
- Swap/finansman (pozisyonu gece taşıyorsanız)
- Kayma (özellikle haber saatlerinde)
Hızlı örnek: bir paritede spread 0,8 pip ise ve hesabınız komisyon da alıyorsa, tüm kalemler eklendiğinde toplam gidiş-dönüş maliyetiniz 1–2 pip’e yaklaşabilir.
Bu yüzden hedefleri çok küçük olan stratejiler (ör. scalping) maliyetlerle yaşar ya da ölür. Swing işlemler daha az etkilenir — ama yine de etkilenir.
Yatırımcıların etkin maliyetleri azaltmak için sık kullandığı yöntemlerden biri, cashbkfx.com gibi bir iade hizmetidir.
Bunu işlem hacmine göre verilen nakit iade gibi düşünün. Aracı kurum hesabınızı bir iade ortağı üzerinden açarsanız,
brokerın yönlendirme gelirinin bir kısmı işlem hacminize göre size geri paylaşılabilir.
Önemli not: iade kâr garantisi vermez ve risk kurallarınızı değiştirmemelidir. Bu bir maliyet azaltma aracıdır, strateji değildir.
Şeffaflık notu: Bu sayfadaki bazı bağlantılar affiliate olabilir; yani site size ek maliyet çıkmadan komisyon kazanabilir.
İşlemleriniz başa baş gitse bile, sürtünmedeki küçük bir azalma uzun vadeli sonuçlarınızı anlamlı biçimde iyileştirebilir.
Sadece şartları okuyun ve iadelerin nasıl/ne zaman ödendiğini anlayın.
Adım 3: işin temel araçları
Sadece grafikle işlem yapmak, tartıya hiç çıkmadan fit olmaya çalışmak gibidir.
Takibe, geri bildirime ve alışkanlıklarınızı net şekilde görebileceğiniz bir sisteme ihtiyacınız var (özellikle de görmek istemediklerinizi).
İşlem hesabınıza bağlanabilen ve gerçek istatistiklerinizi gösteren bir performans panosu:
max drawdown, kazanma oranı, ortalama kazanç/zarar, en iyi/en kötü günler ve daha fazlası.
Asıl faydası dürüstlüktür. Beynimiz acıyı kolayca unutur; takip aracı unutmaz.
Biri size sinyal ya da eğitim satıyorsa, doğrulanmış performans geçmişi (ve sağlıklı bir şüphecilik) önemlidir.
MT5 kullanıyorsanız MQL5, gösterge, script ve “Expert Advisor” (otomasyon) için ana ekosistemdir.
Fikir test etmeye, kuralları uygulamaya ya da dikkatli biçimde sinyal kopyalamaya yarayan araçları burada keşfedersiniz.
Otomasyon duygusal hataları azaltabilir; ama kötü fikirleri de daha hızlı otomatikleştirebilir. Basit başlayın, her şeyi test edin ve pazarlama ekran görüntülerine güvenmeyin.
“Kendi kendine teknik yatırımcıyım” desanız bile, yüksek etkili haberlerin ne zaman geleceğini bilmek istersiniz.
Büyük olaylar spreadleri açabilir, slippage’i artırabilir ve sakin bir grafiği bir anda sıçrayan bir kâbusa çevirebilir.
İpucu: büyük veri öncesi/sonrası 15–30 dakika işlem yapıp yapmayacağınıza önceden karar verin (ya da net bir haber planınız olsun).
Kullanmanız gereken bir araç daha: işlem günlüğü
Süslü olmak zorunda değil. Yeter ki tutarlı olsun.
Neden girdiğinizi, stopunuzun nerede olduğunu, pozisyonu nasıl boyutlandırdığınızı, ne hissettiğinizi ve kurallarınıza uyup uymadığınızı yazın.
Başka hiçbir şey yapmayacaksanız bunu yapın — gelişmenin en kısa yolu budur.
İşe yarayan günlük sorusu: “Bu işlemi sonucu kimse görmeyecek olsa yine alır mıydım?”
Dürüst cevap hayırsa, düzeltmeniz gereken bir sonraki alışkanlığı buldunuz demektir.
Adım 4: kendi çevrenizi bulun (zamanınıza değen forumlar)
Alım satım yalnız olabilir. Bu hem avantaj hem dezavantajdır. Sürü psikolojisi istemezsiniz; ama bakış açısına ihtiyaç duyarsınız.
Doğru topluluklar öğrenmenize, dolandırıcılıkları fark etmenize ve başkalarının para ödeyerek yaptığı hataları tekrar etmemenize yardımcı olur.
- Forex Factory: Ekonomik takvimi temel araçlardan biridir. Forumlarda yüksek sinyal bulunur — arada huysuz ustalar da olur (kişisel algılamayın).
- BabyPips: Yeni başlayan dostu eğitim (“School of Pipsology”) ve sıcak bir topluluk.
- Forex Peace Army: Broker/hizmet incelemeleri ve dolandırıcılık araştırmaları için yararlıdır. Para yatırmadan önce mutlaka araştırın.
- Trade2Win: Sadece Forex değil, daha geniş alım satım tartışmaları da sunar — perspektifi genişletmek için faydalıdır.
Adım 5: strateji geliştirme (para kazandıran “sıkıcı” kısım)
Bir strateji, “bence yukarı gidecek” değildir. Strateji; ne zaman gireceğinizi, haksız çıkarsanız nerede çıkacağınızı, kârı nerede alacağınızı
ve ne kadar risk alacağınızı belirleyen tekrarlanabilir kurallar bütünüdür.
“A planı” “hissiyattan” ayıran, çoğu kişinin küçümsediği iki kural vardır: ne zaman işlem yapmadığınız (haber pencereleri, düşük likidite, kendi yorgunluğunuz)
ve geçerli kurulumun ne sayıldığı (işlemin ortasında tanımı değiştirmemeniz için).
İki büyük yaklaşım
- Temel analiz: faizler, enflasyon, istihdam verileri ve büyüme beklentileri gibi makro etkenlere göre işlem açarsınız.
- Teknik analiz: destek/direnç, trend, yatay bant ve formasyon gibi fiyat davranışına göre işlem açarsınız.
Gerçek hayatta çoğu yatırımcı ikisini harmanlar. Örneğin teknik giriş tercih edebilirsiniz ama büyük haber öncesi işlem açmazsınız.
Bu “korkmak” değil; profesyonel davranmaktır.
Kural #0: ne zaman işlem yapmadığını bil.
- Belirli bir haber planın yoksa, yüksek etkili veri öncesinde.
- Yorgunken, öfkeliyken ya da “zararı geri almaya” çalışırken.
- Kurulumun ortada yokken. “işlem almamak” da bir pozisyondur.
Yeni başlayanların çoğu zararı önlenebilir niteliktedir. Avantajınız, kötü koşulları reddetmek kadar basit olabilir.
Basit bir başlangıç stratejisi fikri (garanti değil, sadece yapı):
- 1–2 majör parite seçin (EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY sık tercih edilir).
- Hafta ortasında kişilik değiştirmemek için tek bir zaman dilimini istikrarlı kullanın (örn. 1H veya 4H).
- Bir trend filtresi (örn. daha yüksek tepe/dipler) ve bir giriş tetikleyicisi (örn. kilit seviyeye geri çekilme) tanımlayın.
- Stop-loss’u, fikrinizin gerçekten geçersiz olduğu yere koyun — duygularınızın rahat ettiği yere değil.
- Kuralları değiştirmeden önce 30 gün boyunca her işlemi günlüğe yazın.
Erken öğrenilmesi gereken önemli kavramlardan biri beklenen değerdir (expectancy) — bir stratejinin gerçekten avantajı olup olmadığının matematiğidir.
Basit ifadeyle: kazanan işlemleriniz, kaybedenlerden daha büyükse, kazanma oranınız mütevazı olsa bile strateji işe yarayabilir.
Beklenen değer (düz matematik):
Beklenen değer = (Kazanma % × Ortalama Kâr) − (Kaybetme % × Ortalama Zarar). Anlamlı bir örneklemde pozitifse, geliştirmeye değer bir şeyiniz var demektir.
Hızlı gerçeklik kontrolü: ortalama kazancınız 30$, ortalama zararınız 20$ ise %70 kazanma oranına ihtiyacınız yoktur.
Sadece kurallarınızın kayıpları kontrol altında tutması ve kazananları istikrarlı kılması gerekir. İşte bu yüzden günlük tutmak önemlidir.
Risk yönetimi (oyunda kalmanızı sağlayan kısım)
Öğrenirken hesabınızı korumaya yardımcı olan basit bir kontrol listesi.
Bu yazıdan yalnızca bir şey hatırlayacaksanız şu olsun: risk direksiyondur.
Onsuz işlem yapmıyorsunuz; sadece buz üstünde kayıp en iyisini umuyorsunuz.
Altın kural
Birçok deneyimli yatırımcı işlem başına hesabının yaklaşık %1 ila %2’sini riske eder.
Yani 1.000$ hesabınız varsa, stop-loss çalıştığında 10–20$ kaybetmeyi planlarsınız.
Pozisyon büyüklüğü (basit sürüm):
Risk tutarı = Hesap büyüklüğü × Risk %. Sonra bir stop-loss mesafesi belirleyin.
Pozisyon büyüklüğünüz, o stop-loss’un risk tutarınıza eşit olmasını sağlayan büyüklüktür.
Hızlı örnek: 1.000$ hesap × %1 risk = 10$. Stopunuz 20 pip uzaktaysa, 20 pip ≈ 10$ olacak şekilde pozisyonu ayarlamak istersiniz
(yaklaşık pip başına 0,50$). Tahmin etmeyin — bu otomatikleşene kadar hesaplayıcı kullanın.
Neden önemli? Her işlemde %10 risk alırsanız, kısa bir kayıp serisi alım satım kariyerinizi bitirebilir.
%1 risk alırsanız, üst üste birçok kez yanılıp yine de öğrenmeye devam edecek kadar uzun süre hayatta kalabilirsiniz.
Hesabı koruyan üç kural
- Her zaman stop-loss kullanın. “Kafamda var” değil. “Kötüleşirse kapatırım” değil. Gerçek bir stop.
- Pozisyonu stop-loss’a göre boyutlandırın. Önce stop mesafesi, sonra lot büyüklüğü. Tersi değil.
- Kötü bir gün kötü bir aya dönüşmemeli. Günlük zarar limiti koyun (ör. 2–3 zarar ve o gün durmak).
Adım 6: demo hesaptan canlı hesaba geçiş
Demo hesaplar mekanik öğrenimi ve pratik için faydalıdır; ama duygusal olarak yanıltırlar.
Sahte para kaybetmek can yakmaz. Gerçek para kaybetmek ise nefesinizi, kararlarınızı ve sabrınızı değiştirir.
Yeni başlayanlar için en iyi hamle: canlıya geçtiğinizde düşündüğünüzden daha küçük işlem yapın.
Amaç zengin olmak değil; baskı altındayken kurallara uymayı sinir sisteminize öğretmektir.
Eğer kenara 5.000$ ayırdıysanız, önce daha küçük bir bölümle başlamayı (örneğin 500$) ve tutarlılığı kanıtladıktan sonra ölçeklemeyi düşünün.
Ölçek büyütmek, şanslı bir haftanın ardından gelen özgüvenin değil; disiplinin ödülüdür.
Yeni başlayanlar için başka bir uygun seçenek de mikro/cent tarzı hesaplardır (varsa). Böylece gerçek parayla ama çok küçük riskle işlem yapabilirsiniz.
Amaç davranışı çalışmaktır: baskı altındayken kurallara uymak.
Yeni başlayanlar için basit haftalık rutin
Tekrarlanabilir haftalık bir düzen, daha az stresle daha hızlı gelişmenizi sağlar.
En hızlı gelişim genellikle temel şeyleri tutarlı biçimde yapmaktan gelir. İşte ayağınızı yere bastıran bir rutin:
- Pazar / pazartesi: ekonomik takvimi gözden geçirin (faiz kararları, TÜFE, istihdam verileri).
- Her gün (10–15 dk): seçtiğiniz paritelerde önemli seviyeleri işaretleyin. “Eğer/olursa” planınızı yazın.
- İşlem sırasında: yalnızca kurallarınıza uyan işlemleri alın. “Bir kereden bir şey olmaz” yok.
- İşlem sonrası: işlemi günlüğe yazın (kurulum, giriş, stop, boyut, duygu, kural uyumu).
- Haftalık değerlendirme: on sorun değil, tek bir düzeltme bulun. Sonra gelecek hafta onu uygulayın.
Yeni başlayanların yaygın hataları (ve kaçınma yolları)
- Aşırı işlem yapmak: daha fazla işlem ≠ daha fazla beceri. Genelde sadece daha çok ücret ve daha çok duygusal savrulma demektir.
- Her hafta strateji değiştirmek: Sizin için neyin işe yaradığını anlamaya yetecek veri asla birikmez.
- Stop-loss’u taşımak: bu “işleme alan vermek” değil; piyasayla pazarlık etmektir.
- Zararı kovalamak: intikam işlemi, normal bir zararı felakete çevirir. Ekrandan uzaklaşın.
- Maliyetleri görmezden gelmek: spread ve komisyon önemlidir. Bunları iş gideri gibi görün.
- Kuralsız şekilde maliyet düşürmek için ekleme yapmak: zarardaki pozisyona eklemek, “yönetilebilir” bir durumu çok hızlı şekilde “toparlanamaz” hale getirebilir.
- Gecelik taşımayı körlemesine yapmak: swap/finansmanı kontrol edin. Bazı pariteler fiyat yerinde saysa bile sizi yavaş yavaş eritebilir.
- Yabancıları körlemesine takip etmek: başkalarından öğrenin ama riskinizin sorumluluğunu siz taşıyın.
- Plansız şekilde büyük haberlerde işlem açmak: volatilite eğlencelidir — stopunuz atlanana kadar.
- Gözden geçirmemek: incelemezseniz tekrar edersiniz. İncelerseniz gelişirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Başlamak için ne kadar paraya ihtiyacım var?
Küçük bir miktarla başlayabilirsiniz; ancak doğru pozisyon büyüklüğü ayarlayabilmek için bir taban sermaye gerekir.
Gerçek cevap şudur: öğrenirken kaybetmeyi göze alabileceğiniz miktarla başlayın ve işlem başına riski küçük tutun.
Ne kadar kaldıraç kullanmalıyım?
Mümkün olduğu kadar az. Kaldıraç “ek kâr” değil, ek maruziyet demektir.
Pozisyonlarınızı doğru boyutlandırıyorsanız (stop-loss ve sabit risk yüzdesine göre), yüksek kaldıraca nadiren ihtiyaç duyarsınız.
Dolandırıcılıktan nasıl kaçınırım?
Sıkıcı bir kontrol listesi kullanın. Dolandırıcılar sıkıcı kontrol listelerinden hoşlanmaz.
- Lisansı doğrulayın: düzenleyicinin resmi sitesinde kontrol edin (landing page üzerindeki logoya güvenmeyin).
- Garantilere şüpheyle yaklaşın: “zarar yok”, “sabit aylık getiri”, “gizli banka stratejisi” gibi vaatler alarmdır.
- Çekimleri erken test edin: ölçek büyütmeden önce küçük bir tutarla para çekmeyi deneyin.
- Şeffaflık talep edin: gerçek performans geçmişi, gerçek drawdown ve net risk kuralları isteyin.
İyi olmak ne kadar sürer?
Çoğu reklamın söylediğinden daha uzun, ama tutarlıysanız düşündüğünüzden daha kısa.
Bunu bir beceri gibi ele alırsanız — pratik, günlük, gözden geçirme — birkaç ay içinde gerçek ilerleme kaydedebilirsiniz.
Kârlılık ise ayrı bir konudur; çünkü disipline, zamana ve piyasa ortamına bağlıdır.
Forex’i ek iş olarak yapabilir miyim?
Evet; takviminize uyan bir zaman dilimi seçerseniz. Birçok yarı zamanlı yatırımcı, her tik’i izlemek zorunda kalmamak için daha yüksek zaman dilimlerini (4H veya Günlük gibi) tercih eder.
Sinyal kopyalamak iyi bir fikir mi?
Olabilir; ama bunu bir taşeron işe almak gibi görün: geçmişini doğrulayın, drawdown’larını anlayın ve riski düşük tutun.
Stratejinin nasıl kazandığını ve nasıl kaybettiğini anlamıyorsanız, ne zaman bozulduğunu da anlayamazsınız.
“En iyi” strateji hangisi?
En iyi strateji; hem kazanç hem kayıp serilerinde, riski kontrol ederek tutarlı biçimde uygulayabildiğiniz stratejidir.
Kâğıt üzerinde iyi görünen bir strateji, siz uygulayamıyorsanız işe yaramaz.
Son düşünceler
Forex alım satım esneklik ve bağımsızlık sunabilir — ama bunu hak etmeniz gerekir.
İşi bir işletme gibi görün: gereksiz maliyetleri azaltın, performansı takip edin, sürekli öğrenin ve sermayenizi oksijen gibi koruyun.
Dürüst kalmak için Myfxbook gibi araçları kullanın,
MT5 kullanıyorsanız MQL5 ekosistemini keşfedin
ve takıldığınızda kaliteli topluluklara yaslanın.
Kurulumunuza cashbkfx.com gibi bir iade programı uyuyorsa,
sürtünmeyi azaltabilir — sadece bunu “avantaj” değil, “gider kalemi” olarak görün.
